Czym jest EUDR
EUDR (ang. EU Deforestation Regulation) to rozporządzenie (UE) 2023/1115 w sprawie produktów niepowodujących wylesiania. Produkty wymienione w jego załączniku I można wprowadzać na rynek Unii Europejskiej (UE), udostępniać na nim lub z niego wywozić tylko wtedy, gdy spełniają trzy warunki. Nie mogą powodować wylesiania i muszą być wyprodukowane zgodnie z prawem kraju produkcji. Muszą też być objęte oświadczeniem o zachowaniu należytej staranności (DDS) albo, w przypadkach przewidzianych w przepisach, uproszczoną deklaracją.
W grudniu 2025 r. rozporządzenie zmieniono rozporządzeniem (UE) 2025/2650. Nowelizacja zmieniła terminy stosowania i ograniczyła obowiązki części uczestników łańcucha dostaw. Aktualne terminy podaje strona Komisji Europejskiej o EUDR.
Terminy stosowania
| Kogo dotyczy | Od kiedy |
|---|---|
| Zasada ogólna, w tym mikro- i małe podmioty ustanowione po 31 grudnia 2024 r. | 30 grudnia 2026 r. |
| Mikro- i małe podmioty oraz osoby fizyczne ustanowione jako takie do 31 grudnia 2024 r. | 30 czerwca 2027 r. |
| Produkty objęte wcześniej rozporządzeniem w sprawie drewna (EUTR), także u mikro- i małych podmiotów | 30 grudnia 2026 r. |
| Produkty dodane rozporządzeniem delegowanym (UE) 2026/2102 | 30 grudnia 2027 r. |
Odroczenie do 30 czerwca 2027 r. wynika z art. 38 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem 2025/2650. Wyjątek dotyczący EUTR odnosi się do produktu, a nie do całej działalności podmiotu. Mały importer ustanowiony do 31 grudnia 2024 r. może więc stosować późniejszy termin dla kawy, ale termin 30 grudnia 2026 r. dla wyrobów z drewna objętych wcześniej EUTR.
Kto składa oświadczenie
Podmiot wprowadzający produkt na rynek UE lub wywożący go z UE zbiera informacje, ocenia ryzyko, w razie potrzeby je ogranicza i składa oświadczenie w systemie informacyjnym. Składając oświadczenie, przyjmuje odpowiedzialność za zgodność produktu z art. 3 rozporządzenia.
Mikropodmiot pierwotny lub mały podmiot pierwotny to kategoria zdefiniowana w art. 2 pkt 15a, dodanym rozporządzeniem (UE) 2025/2650. Obejmuje m.in. osoby fizyczne oraz mikro- i małe przedsiębiorstwa ustanowione w kraju niskiego ryzyka. Wprowadzane na rynek lub wywożone produkty muszą pochodzić z własnej uprawy, zbioru, pozyskania lub hodowli w tym kraju. Sama wielkość przedsiębiorstwa nie wystarcza. Taki podmiot składa w systemie informacyjnym jednorazową uproszczoną deklarację zamiast oświadczenia. Nie składa jej, jeżeli wszystkie wymagane informacje znajdują się w innym systemie lub bazie danych prowadzonej na podstawie prawa UE lub krajowego, a państwo członkowskie udostępnia je w systemie informacyjnym (art. 4a ust. 4).
Podmioty na dalszym etapie łańcucha dostaw i podmioty handlowe nie składają nowych oświadczeń w systemie informacyjnym. Podmiotem na dalszym etapie łańcucha dostaw jest według art. 2 pkt 15b ten, kto wprowadza na rynek lub wywozi produkty wytworzone z produktów objętych już oświadczeniem albo uproszczoną deklaracją. Brak nowego oświadczenia nie zwalnia z innych obowiązków, których zakres zależy od roli i wielkości podmiotu.
Sposób składania oświadczeń i uproszczonych deklaracji określa rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1565.
Które produkty są objęte
Rozporządzenie dotyczy siedmiu surowców: bydła, kakao, kawy, palmy olejowej, kauczuku, soi i drewna. Obejmuje jednak tylko te produkty, które wymieniono w załączniku I z kodem Nomenklatury scalonej (CN). Produkt zawierający surowiec nie podlega EUDR tylko z tego powodu. Dwa wyroby z tego samego surowca mogą mieć różny status, jeżeli mają różne kody.
W załączniku I znajdują się na przykład pozycje obejmujące kawę, ziarno i masło kakaowe, czekoladę, nasiona i olej sojowy, wołowinę, skóry bydlęce, część wyrobów z drewna, papier i tekturę. Przykłady nie zastępują sprawdzenia kodu i opisu produktu w załączniku.
Na czym polega należyta staranność
Należyta staranność obejmuje trzy etapy.
- Zebranie informacji, m.in. o kraju produkcji, geolokalizacji działek, okresie produkcji, ilości, dostawcach oraz o tym, że produkt nie powoduje wylesiania i został wyprodukowany zgodnie z prawem kraju produkcji.
- Ocena ryzyka z uwzględnieniem klasyfikacji krajów lub ich części, którą publikuje Komisja Europejska.
- Ograniczenie ryzyka, np. przez dodatkowe informacje, dokumenty lub niezależne badania.
Podmiot może wprowadzić produkt na rynek lub go wywieźć dopiero wtedy, gdy po ocenie i ewentualnym ograniczeniu ryzyka nie stwierdził ryzyka niezgodności albo ryzyko to jest znikome. Oświadczenia przechowuje się przez pięć lat od dnia ich złożenia w systemie informacyjnym.
Czego nie zastępują certyfikaty i zdjęcia satelitarne
Certyfikaty łańcucha dostaw. Certyfikat FSC, PEFC lub certyfikat według ISO 38200 może dostarczyć części informacji wykorzystywanych w ocenie ryzyka. Nie zwalnia jednak z obowiązków wynikających z rozporządzenia i nie zastępuje oświadczenia.
Geolokalizacja i zdjęcia satelitarne. Pomagają ocenić, czy na działce doszło do wylesiania. Nie potwierdzają, że produkcja była zgodna z prawem kraju produkcji, np. z przepisami o prawie do użytkowania gruntu, ochronie środowiska czy prawach pracowniczych.
Data graniczna 31 grudnia 2020 r. Służy do oceny, czy po tej dacie doszło do wylesiania lub — w przypadku drewna — do degradacji lasów w rozumieniu art. 2 rozporządzenia. Nie oznacza zakazu pozyskiwania drewna z lasów. Nie każdy wyrąb jest wylesianiem.
Audyt dostawcy. Wynik audytu dostawcy może być jednym z dowodów. Ocenę ryzyka i decyzję o złożeniu oświadczenia podejmuje podmiot, który za nie odpowiada.
Sankcje
Sankcje za naruszenie EUDR określają państwa członkowskie. Po nowelizacji 2025/2650 w przypadku osoby prawnej maksymalna wysokość kary pieniężnej musi wynosić co najmniej 4% całkowitego rocznego obrotu w UE z roku obrotowego poprzedzającego decyzję o nałożeniu kary. Przepisy przewidują też inne sankcje, w tym konfiskatę produktów.
Jak możemy pomóc
Na stronie należyta staranność EUDR opisujemy dwa rodzaje usług, które wykonujemy rozdzielnie.
- Usługa doradcza. Ustalamy, które kody produktów są wymienione w załączniku I, jaką rolę pełni podmiot i który termin go dotyczy, a następnie przygotowujemy procedurę należytej staranności.
- Niezależny przegląd dokumentacji. Oceniamy system i oświadczenia przygotowane bez naszego udziału. Wynikiem jest raport z ustaleniami. Nie oceniamy dokumentacji, którą sami pomagaliśmy przygotować.
Nasz raport nie jest certyfikatem ani decyzją organu. Zakres i cenę ustalamy po otrzymaniu listy produktów, opisu roli w łańcuchu dostaw i krajów pochodzenia.
Najczęstsze pytania
Czy EUDR dotyczy mojej organizacji? Zależy to od roli w łańcuchu dostaw i od tego, czy kod produktu jest wymieniony w załączniku I. Oświadczenie składa podmiot, który wprowadza produkt na rynek UE lub go wywozi. Podmioty na dalszym etapie łańcucha dostaw i podmioty handlowe po nowelizacji 2025/2650 nie składają nowych oświadczeń, ale zachowują inne obowiązki.
Czym jest oświadczenie o zachowaniu należytej staranności (DDS)? To oświadczenie, które podmiot składa w systemie informacyjnym przed wprowadzeniem produktu na rynek lub jego wywozem. Składając je, podmiot przyjmuje odpowiedzialność za zgodność produktu z art. 3 rozporządzenia. W przypadkach przewidzianych w przepisach mikropodmiot pierwotny lub mały podmiot pierwotny składa zamiast niego jednorazową uproszczoną deklarację.
Co oznacza data graniczna 31 grudnia 2020 r.? Data ta służy do oceny, czy po niej doszło do wylesiania lub — w przypadku drewna — do degradacji lasów w rozumieniu art. 2 rozporządzenia. Nie oznacza zakazu pozyskiwania drewna z lasów i nie każdy wyrąb jest wylesianiem.
Czy certyfikat FSC, PEFC lub ISO 38200 zastępuje EUDR? Nie. Certyfikaty łańcucha dostaw mogą dostarczyć części informacji wykorzystywanych w ocenie ryzyka, ale nie zwalniają z obowiązków i nie zastępują oświadczenia.
Czy zdjęcia satelitarne wystarczą do złożenia oświadczenia? Nie. Geolokalizacja i zdjęcia satelitarne pomagają ocenić, czy na działce doszło do wylesiania. Nie potwierdzają, że produkcja była zgodna z prawem kraju produkcji.
Powiązane artykuły
- CSRD Omnibus I: raportowanie zrównoważonego rozwoju po zmianach z 2026 r.
- CBAM od 2026 r.: mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ dla wybranych towarów importowanych do UE.