PFAS w opakowaniach do kontaktu z żywnością to od 12 sierpnia 2026 roku najostrzejszy i zarazem najczęściej źle rozumiany wymóg Rozporządzenia (UE) 2025/40 (PPWR). Źle rozumiany, bo w praktyce doradczej co drugi klient pyta o „badanie PFAS” dla opakowania, którego limity w ogóle nie dotyczą — i jest gotów zapłacić za analizę, której rozporządzenie od niego nie wymaga.
Kogo limity dotyczą, a kogo nie
Art. 5 PPWR ogranicza stosowanie per- i polifluoroalkilowych substancji (PFAS) wyłącznie w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością — czyli tych, które podlegają także rozporządzeniu (WE) 1935/2004 o materiałach do kontaktu z żywnością. Poza zakresem pozostają opakowania kosmetyczne, techniczne, transportowe i przemysłowe — dla nich z art. 5 zostaje limit metali ciężkich, o którym piszemy w osobnym artykule.
Trzy progi, jedna tabela
| Parametr | Próg | Jednostka | Metoda |
|---|---|---|---|
| Pojedyncza substancja PFAS | 25 | ppb (µg/kg) | analiza celowana |
| Suma oznaczanych PFAS | 250 | ppb (µg/kg) | analiza celowana |
| Fluor całkowity (TOF) | 50 | mg/kg (ppm) | oznaczenie przesiewowe |
Przekroczenie któregokolwiek progu wyklucza wprowadzenie opakowania na rynek. Warto zauważyć konstrukcję: próg fluoru całkowitego pozwala tanio wykluczyć obecność PFAS — jeżeli w materiale praktycznie nie ma fluoru, nie ma też substancji perfluorowanych.
Racjonalna ścieżka badawcza: przesiew, potem cel
Ekonomika badań podpowiada jasną kolejność. Najpierw dokumentacja: deklaracje dostawcy papieru, powłok i farb często zawierają już wyniki fluoru lub PFAS — wtedy nowe badanie jest zbędne. Jeżeli dokumentów brak, pierwszym zleceniem powinno być przesiewowe oznaczenie fluoru całkowitego: krótsze, tańsze i dostępne w znacznie większej liczbie laboratoriów niż celowana analiza PFAS. Dopiero wynik powyżej 50 mg/kg uzasadnia kosztowne oznaczenie celowane.
Trzecia ścieżka to uznanie badań wykonanych dla rynków, które regulowały PFAS wcześniej: Dania zakazała PFAS w papierowych opakowaniach do żywności już w lipcu 2020 roku, Kalifornia stosuje próg 100 ppm fluoru całkowitego od 2023 roku, a Japonia prowadzi listę pozytywną materiałów FCM od 2020 roku. Jeżeli zakres, metoda i progi są równoważne, takie raporty mogą być dowodem wejściowym pod PPWR — bez powtarzania analizy.
Co z tym zrobić przed sierpniem
Kolejność działań dla firm z opakowaniami do żywności: potwierdzić status FCM opakowania, zebrać deklaracje i raporty od dostawców (dostawca ma obowiązek ich przekazania na mocy art. 16 — gotowe pismo do dostawcy jest w materiałach do pobrania), a badanie zlecać wyłącznie na wykazaną lukę, zaczynając od fluoru. Terminy pozostałych wymagań PPWR zbiera harmonogram na stronie audytu.
W audycie zgodności PPWR ustalamy najpierw, czy limity PFAS w ogóle Państwa dotyczą — a jeżeli tak, kwalifikujemy dowody, wskazujemy najtańszą domykającą ścieżkę badawczą i kierujemy zlecenie do laboratorium partnerskiego z wolnym terminem.