Co dokładnie zmienia Omnibus I
18 marca 2026 weszła w życie Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/470 — pierwsza z trzech tzw. „dyrektyw Omnibus” upraszczających unijne wymagania regulacyjne. Główny cel, zgodnie z komunikatem Komisji Europejskiej: zmniejszyć obciążenia administracyjne firm o przynajmniej 25% do 2027 roku.
Najważniejsze zmiany w skrócie — porównanie progów i wymogów:
| Element | Stary CSRD (Dyrektywa 2022/2464) | Omnibus I (Dyrektywa 2026/470) |
|---|---|---|
| Próg pracownicy | 250 osób | 1000 osób |
| Próg obrotu | 50 mln € | 450 mln € |
| Notowane MŚP | Objęte (proporcjonalnie) | Wyłączone całkowicie |
| Łańcuch wartości | Pełen zakres | Ograniczenie do VSME dla MŚP |
| Audyt zewnętrzny | Ograniczona → wystarczająca pewność (2028/29) | Ograniczona pewność (utrzymane) |
| Pierwszy zwolniony rok obrotowy | — | FY2027 |
| Termin transpozycji | 6 lipca 2024 | 19 marca 2027 |
Pierwsza fala (podmioty już raportujące) raportuje dalej za lata 2024, 2025 i 2026 pod obecnymi zasadami; rezygnacja dopiero od FY2027. W Polsce zmiany wymagają nowelizacji ustawy o rachunkowości — projekt powinien trafić do Sejmu w drugiej połowie 2026 roku.
Skutki — podmioty wyłączone z obowiązku
Według szacunków KE z oceny skutków regulacji (luty 2025): ~80% firm wyłączonych z pierwotnego zakresu CSRD. Nowy próg obejmuje bezpośrednim obowiązkiem jedynie największe podmioty.
W warunkach polskich:
- Organizacje zatrudniające 250–999 pracowników: wyłączone
- Organizacje zatrudniające 1000+ osób, z obrotem poniżej 450 mln €: wyłączone
- Notowane MŚP — definiowane wg Dyrektywy Rachunkowości UE (kryteria: bilans ≤25 mln EUR, obrót ≤50 mln EUR, zatrudnienie ≤250), nie wg kapitalizacji rynkowej: wyłączone
- Obowiązek utrzymany: największe spółki giełdowe, międzynarodowe grupy z polskim oddziałem, banki, ubezpieczyciele
Organizacje, które uprzednio publikowały raport
Trzy możliwe ścieżki:
Wycofanie z systemu raportowania: możliwe dla lat obrotowych rozpoczynających się od 1 stycznia 2027. Pierwsza fala (podmioty już objęte obowiązkiem) raportuje dalej za lata 2024, 2025 i 2026 pod obecnymi zasadami; dopiero raport za FY2027 może zostać pominięty, jeżeli organizacja znajdzie się poniżej nowego progu podmiotowego. Wymaga formalnej uchwały zarządu oraz komunikacji z biegłym rewidentem.
Raportowanie dobrowolne (VSME): standard uproszczony dla małych i średnich organizacji (Voluntary Standard for SMEs) opracowany przez EFRAG i opublikowany w grudniu 2024. Wersja podstawowa (B1–B12) obejmuje ok. 60 wskaźników; wersja rozszerzona — kolejne 70. Większość naszych klientów wybiera tę ścieżkę — ze względu na proporcjonalny koszt oraz zachowanie wiarygodności wobec inwestorów.
Pełny CSRD/ESRS: dla organizacji, które zamierzają pozycjonować się jako liderzy zrównoważonego rozwoju mimo braku obowiązku.
Dlaczego odbiorcy nadal będą wymagać danych ESG
Nawet jeżeli dana organizacja nie podlega bezpośredniemu obowiązkowi CSRD, jej klienci giełdowi — podlegają. CSRD wymaga raportowania łańcucha wartości — emisji Scope 3 (dostawcy), wpływu społecznego oraz polityk wobec praw człowieka u kontrahentów.
W praktyce: podmioty dostarczające do dużych grup kapitałowych otrzymują od odbiorców kwestionariusz ESG. Typowy zakres pytań:
- Polityka klimatyczna i emisje GHG (Scope 1/2/3)
- Polityka antydyskryminacyjna i równość wynagrodzeń
- System zarządzania bezpieczeństwem (BHP, rejestr incydentów)
- Należyta staranność wobec praw człowieka w łańcuchu dostaw
- Polityka antykorupcyjna (atutem certyfikat ISO 37001)
Brak odpowiedzi skutkuje wykluczeniem z grona kwalifikowanych dostawców.
Uzasadnienie utrzymania ISO 14001
ISO 14001 nie stanowi raportu ESG, lecz system zarządzania, który dostarcza dane wejściowe do raportu. Korzyści systemu:
- Pomiar emisji, zużycia energii i gospodarki odpadami w sposób audytowalny
- Audyt ISO 14001 dostarcza udokumentowanych dowodów dla odbiorców (np. „posiadamy certyfikat ISO 14001, audyt 09.2025”)
- W ramach jednego audytu certyfikacyjnego organizacja spełnia jednocześnie wymagania ESRS E1, E5, E2 i E3
- Ułatwione rozszerzenie o ISO 50001 (zarządzanie energią), ISO 14064 (GHG) lub ISO 14067 (ślad węglowy produktu)
Prowadzimy audyty certyfikacyjne ISO 14001 we współpracy z międzynarodową jednostką akredytowaną — certyfikat jest uznawany w UE.
Rekomendowane działania w kwietniu 2026
Krok 1 — weryfikacja progu. Dział finansowy potwierdzi, czy organizacja przekracza próg >1000 osób i >450 mln € obrotu na koniec 2025.
Krok 2 — świadoma decyzja o dalszej ścieżce. W przypadku wyłączenia z obowiązku należy rozważyć: wycofanie z systemu raportowania, raportowanie VSME lub pełny ESRS. Decyzja powinna być udokumentowana uchwałą zarządu (sygnał dla inwestorów i biegłych rewidentów).
Krok 3 — utrzymanie systemu zarządzania środowiskowego. Niezależnie od wybranej ścieżki zaleca się utrzymanie lub wdrożenie ISO 14001. Dane środowiskowe pozostają przedmiotem oczekiwań odbiorców.
Krok 4 — komunikacja wobec interesariuszy. W sekcji ESG strony internetowej zaleca się zamieszczenie oświadczenia: „Nie podlegamy CSRD od 2026 (Omnibus I), prowadzimy raportowanie dobrowolne według VSME / utrzymujemy certyfikat ISO 14001 / publikujemy roczne sprawozdanie środowiskowe”. Oświadczenie takie stanowi zabezpieczenie w postępowaniach przetargowych.
Autor artykułu
Zespół Multicert
Redakcja Multicert · Akredytacja PCA AC 210
Artykuły przygotowuje zespół audytorów i specjalistów Multicert z wieloletnim doświadczeniem w certyfikacji systemów ISO, wyrobów CE oraz regulacjach UE.