Certyfikacja łączników budowlanych przebiega trzema odrębnymi ścieżkami — i wybór ścieżki nie zależy od producenta, lecz od tego, czy dla danego wyrobu istnieje norma zharmonizowana. Zestawy śrubowe konstrukcyjne obejmują normy EN 14399 i EN 15048 (system 2+, certyfikat ZKP od jednostki notyfikowanej), kotwy do betonu wymagają Europejskiej Oceny Technicznej (EOT), a materiały takie jak rury konstrukcyjne wchodzą do oceny wyłącznie przez świadectwa odbioru EN 10204. Pomylenie ścieżek to najczęstsza przyczyna zakwestionowania dokumentacji przez nadzór budowlany lub odbiorcę konstrukcji.
Trzy ścieżki oceny zgodności łączników
Podstawą jest rozporządzenie CPR 305/2011 (stopniowo zastępowane przez rozporządzenie 2024/3110, z okresem przejściowym): wyrób objęty normą zharmonizowaną przechodzi ocenę według tej normy, wyrób bez normy może uzyskać oznakowanie CE wyłącznie przez Europejską Ocenę Techniczną.
| Wyrób | Dokument odniesienia | System oceny | Dokument końcowy |
|---|---|---|---|
| Zestawy śrubowe sprężane (HV, HR) | EN 14399 | 2+ | certyfikat ZKP → DWU + CE |
| Zestawy śrubowe niesprężane (SB) | EN 15048 | 2+ | certyfikat ZKP → DWU + CE |
| Kotwy mechaniczne i wklejane do betonu | EAD (np. seria 330232, 330499) | 1 lub 2+ (wg EAD) | EOT → DWU + CE |
| Łączniki do konstrukcji drewnianych | EN 14592 | wg normy | DWU + CE |
| Rury i kształtowniki konstrukcyjne (EN 10210, EN 10219) | — (materiał, nie wyrób budowlany w obrocie samodzielnym) | — | świadectwo odbioru EN 10204 3.1 |
Zestawy śrubowe konstrukcyjne — EN 14399 i EN 15048
Zestaw śrubowy (śruba + nakrętka + podkładka, wprowadzane do obrotu razem) do połączeń konstrukcji stalowych podlega obowiązkowemu oznakowaniu CE. Norma EN 14399 obejmuje zestawy wysokiej wytrzymałości do połączeń sprężanych (systemy HV i HR), EN 15048 — zestawy niesprężane (SB).
Obie normy przewidują system oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych 2+. Wymagane jest:
- Złożenie wniosku do jednostki notyfikowanej wraz z dokumentacją zakładowej kontroli produkcji.
- Wstępna inspekcja zakładu produkcyjnego i ZKP przez jednostkę notyfikowaną.
- Certyfikat zgodności zakładowej kontroli produkcji.
- Deklaracja właściwości użytkowych wystawiana przez producenta na podstawie certyfikatu ZKP i badań typu — według aktualnego wzoru DWU.
- Coroczny nadzór jednostki notyfikowanej nad ZKP.
Certyfikację w systemie 2+ dla wyrobów metalowych prowadzą jednostki notyfikowane do CPR — w naszej grupie badania i certyfikację łączników realizuje ITC Zlín (jednostka notyfikowana nr 1023), z obsługą projektu po polsku.
Kotwy — Europejska Ocena Techniczna zamiast normy
Kotwy mechaniczne, wklejane i tworzywowe do betonu nie mają normy zharmonizowanej. Jedyną drogą do oznakowania CE jest Europejska Ocena Techniczna (EOT) wydawana przez jednostkę oceny technicznej (JOT) na podstawie właściwego dokumentu EAD — odrębnego dla kotew mechanicznych, wklejanych, do betonu spękanego i niespękanego czy do mocowań wielopunktowych niekonstrukcyjnych.
Procedura: wniosek do JOT → program badań według EAD → raporty z badań → wydanie EOT → ocena w systemie przypisanym przez EAD (dla kotew konstrukcyjnych najczęściej system 1, z certyfikatem stałości właściwości użytkowych od jednostki notyfikowanej) → DWU i oznakowanie CE.
Pełną ścieżkę EOT dla łączników — od kwalifikacji wyrobu, przez dobór EAD, po koordynację badań — opisujemy na ocenytechniczne.pl, gdzie prowadzimy ten proces we współpracy z ITC Zlín jako jednostką oceny technicznej. EOT jest ważna we wszystkich 27 państwach UE i nie wymaga odnawiania co kilka lat, jak krajowe oceny techniczne.
Rury i materiały — gdzie nie ma osobnej certyfikacji
Rury i kształtowniki zamknięte do konstrukcji stalowych (EN 10210 — walcowane na gorąco, EN 10219 — formowane na zimno) nie funkcjonują w obrocie jako samodzielnie certyfikowane wyroby budowlane po stronie wykonawcy konstrukcji. Dokumentem zgodności materiału jest świadectwo odbioru EN 10204, w praktyce konstrukcyjnej typu 3.1 — wystawiane przez hutę i weryfikowane przy przyjęciu materiału.
Weryfikacja świadectw materiałowych — obok kwalifikacji technologii spawania (WPQR) — jest elementem zakładowej kontroli produkcji wytwórcy konstrukcji — ocenianej w ramach certyfikacji PN-EN 1090 (klasy wykonania EXC1–EXC4). Rurociągi i rury ciśnieniowe to odrębny reżim — dyrektywa PED 2014/68/UE i ocena zgodności urządzeń ciśnieniowych.
Jak wybrać ścieżkę — trzy pytania
- Czy wyrób ma normę zharmonizowaną? Sprawdź wykaz norm zharmonizowanych do CPR w Dzienniku Urzędowym UE. Jeżeli tak (EN 14399, EN 15048, EN 14592) — ocena według normy, w systemie, który norma przypisuje.
- Brak normy, wyrób ma być oznakowany CE? Ścieżka EOT: dobór EAD, badania, ocena techniczna. Dotyczy kotew oraz łączników o cechach wykraczających poza zakres norm.
- Wyrób jest materiałem wbudowywanym przez certyfikowanego wytwórcę? Wystarczą świadectwa EN 10204 weryfikowane w jego ZKP — osobna certyfikacja nie jest wymagana ani możliwa.
Autor artykułu
Renata Wojnowska
Handlowiec · Wyroby budowlane B/ZKP
12+ lat w certyfikacji wyrobów budowlanych. Prowadzi klientów Multicert w zakresie akredytacji PCA AC 210, ZKP betonu towarowego i CPR. W rozmowie szybko ocenia, czy projekt mieści się w zakresie akredytacji własnej, czy idzie przez partnera.