Dlaczego BESS to najtrudniejszy przypadek normatywny 2026 roku
BESS (Battery Energy Storage System) to rynek eksplodujący. Prognoza BloombergNEF (2024) przewiduje wzrost rynku europejskiego z 7 GWh/rok (2023) do 42 GWh/rok (2028) — prawie 6-krotnie. W Polsce plan KPEiK (Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu, aktualizacja 2024) zakłada instalację 5 GW mocy BESS do 2030 r. — wartość inwestycyjna ~35 mld zł.
Główni inwestorzy w PL: PGE, Enea, Energa (Orlen Group), Tauron (operatorzy dystrybucyjni i wytwórczy), RWE, Equinor, EDP, Iberdrola (inwestorzy zagraniczni), CLEAN Energy Storage, Columbus Energy, Energa Slash (krajowi operatorzy komercyjni). Liczba zrealizowanych dużych BESS > 10 MWh w PL w 2024 r.: 23 instalacje (wzrost z 6 w 2023 r.). Prognoza 2027: 100+.
Z punktu widzenia producenta, EPC (Engineering, Procurement, Construction — firma generalnego wykonawstwa) i developera instalacji największym wyzwaniem regulacyjnym nie jest cena ogniw (spadła 85% w 3 lata), ale certyfikacja i akceptacja przez regulatorów (URE, PSP, operatorów sieci, ubezpieczycieli).
Powód: BESS nie ma zharmonizowanej normy wyrobu budowlanego. Nie ma jednego certyfikatu, jednego CE, jednej DoP. Producent składa mozaikę dokumentów z 5 różnych reżimów.
Typologia BESS — cztery segmenty rynku
A. Behind-the-meter (za licznikiem) — pojemność 5–100 kWh
Magazyny przydomowe i komercyjne mniejsze. Integracja z instalacją PV (autokonsumpcja, peak shaving — wygładzanie szczytów poboru). Producenci: Tesla Powerwall, Huawei LUNA, BYD B-Box, Sonnen, Growatt APX.
Reżim normatywny: głównie dyrektywy elektryczne (LVD, EMC) + IEC 62619 (baterie) + IEC 62477-1 (konwertery mocy). Traktowany jako wyrób elektryczny, nie budowlany. CE na podstawie deklaracji producenta.
B. Front-of-the-meter komercyjny — 100 kWh – 2 MWh
Magazyny dla przedsiębiorstw, centrów danych, farm fotowoltaicznych. Kontenery 20-stopowe lub 40-stopowe, pozycja stacjonarna na fundamencie.
Reżim: łączenie wyrobu elektrycznego (moduły i BMS z CE) + wyrobu budowlanego (kontener jako obudowa — EN 13501 klasa reakcji na ogień, EN 1993 konstrukcja stalowa) + uzgodnień przeciwpożarowych (rozporządzenie MSWiA 2010, wytyczne KG PSP 2024).
C. Grid-scale utility — 2 MWh – 500 MWh+
Duże magazyny dla operatorów sieciowych. Świadczenie usług systemowych: regulacja napięcia, rezerwa mocy, arbitraż cenowy na rynku dnia następnego. Pozwolenie na budowę + koncesja URE + uzgodnienia z operatorem sieci dystrybucyjnej/przesyłowej.
Reżim: pełny — CPR (obudowa), IEC 62619 (baterie), IEC 62933 (system), IEC 61508 (bezpieczeństwo funkcjonalne), Battery Regulation 2023/1542 (od 2027 — Digital Battery Passport), decyzja środowiskowa, uzgodnienie PSP.
D. Mobilny/hybrydowy — specjalistyczny
Magazyny przewoźne na naczepach (emergency power, festiwale, roboty wodne), systemy hybrydowe BESS + generator dieslowski. Reżim mieszany — bardziej urządzenie technologiczne niż wyrób budowlany.
Pięć ścieżek normatywnych dla BESS stacjonarnego
Ścieżka 1 — Moduły bateryjne (Battery Modules)
IEC 62619:2022 — Secondary cells and batteries containing alkaline or other non-acid electrolytes — Safety requirements for secondary lithium cells and batteries, for use in industrial applications.
Obejmuje: test odporności na nadmierne ładowanie, test zwarcia zewnętrznego, test nadciśnienia, test cyklu temperaturowego, test odporności na uderzenie mechaniczne, test propagacji pożaru w pakiecie.
Producent pakietów bateryjnych (CATL, BYD, Samsung SDI, LG Chem, EVE, REPT) dostarcza certyfikaty IEC 62619 z laboratoriów TÜV Rheinland, SGS Fimko, UL Solutions. Integrator BESS wykorzystuje te certyfikaty — nie powtarza badań.
Ścieżka 2 — System elektroenergetyczny (EES — Electrical Energy Storage)
IEC 62933-5-2:2020 — Electrical energy storage (EES) systems — Part 5-2: Safety requirements for grid-integrated EES systems — Electrochemical-based systems.
Obejmuje bezpieczeństwo: sterowanie stanu naładowania (SOC — State of Charge), monitoring temperatury (Battery Management System — BMS), system przeciwpożarowy wewnętrzny, wentylacja z detekcją wodoru (LEL — Lower Explosive Limit — dolna granica wybuchowości 4%), izolacja elektryczna, uziemienie i ochrona odgromowa (EN 62305).
Ścieżka 3 — Obudowa kontenerowa (wyrób budowlany)
Klasyczny kontener stalowy 20’ lub 40’ jako obudowa BESS podlega CPR jako wyrób budowlany, jeśli stacjonarny:
- PN-EN 13501-1 — klasa reakcji na ogień (dla poszycia): zwykle A2-s1,d0 dla obudów nowej generacji (galwanicznie cynkowanych z izolacją mineralną).
- EN 1090-1 — konstrukcje stalowe (elementy konstrukcyjne obudowy) — AVCP System 2+.
- EN 15283 — wyroby gipsowe (dla paneli wewnętrznych ogniochronnych).
Dla obudowy kompaktowej (nietypowy format) producent musi uzyskać KOT lub ETA.
Ścieżka 4 — Bezpieczeństwo funkcjonalne (safety-critical)
IEC 61508:2010 — Functional safety of electrical/electronic/programmable electronic safety-related systems.
BMS (Battery Management System) musi być certyfikowany na poziomie SIL 2 (Safety Integrity Level 2 — średni poziom nienaruszalności bezpieczeństwa), a często SIL 3 dla BESS > 2 MWh. Certyfikacja przez TÜV Süd, TÜV Rheinland, Exida.
Ścieżka 5 — Regulacje pożarowe krajowe
W Polsce:
- Rozporządzenie MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków — wymóg uzgodnienia projektu BESS z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.
- Wytyczne Komendy Głównej PSP (2024) dotyczące magazynów energii bateryjnej — minimum 10 m odległości od budynków, dedykowany system gaśniczy (FM-200, Novec 1230, aerozole stałe), detekcja termicznej ucieczki.
- Scenariusze awaryjne — producent musi opracować raport bezpieczeństwa (analogicznie do HAZOP — Hazard and Operability Study) pokazujący procedurę postępowania w przypadku thermal runaway.
Rekomendowana kompozycja dokumentów
Dla BESS 1 MWh kontenerowego (typowy format instalacji przemysłowej):
| Dokument | Źródło | Rola |
|---|---|---|
| Certyfikat IEC 62619 modułów bateryjnych | Dostawca ogniw | Bezpieczeństwo baterii |
| Certyfikat IEC 62477-1 konwertera (PCS — Power Conversion System) | Producent PCS | Bezpieczeństwo elektryczne |
| Certyfikat IEC 61508 / SIL 2 dla BMS | Producent BMS | Bezpieczeństwo funkcjonalne |
| Protokół UL 9540A (fire propagation test) | Laboratorium DNV/Intertek | Bezpieczeństwo pożarowe — wymagany przez ubezpieczycieli |
| DoP + CE dla obudowy kontenerowej (EN 13501, EN 1090) | Producent obudowy + jednostka notyfikowana | Wyrób budowlany |
| KOT ITB dla systemu zintegrowanego BESS | ITB | Krajowa ocena techniczna |
| Dobrowolny certyfikat Multicert | Multicert (program własny, poza AC 210) | Dobrowolny, dla rynku PL |
| Raport bezpieczeństwa (HAZOP) | Projektant + rzeczoznawca | Uzgodnienie z PSP |
| Digital Battery Passport (od 2027) | Producent + baza UE | Battery Regulation 2023/1542 |
Rola Multicert w ścieżce BESS
Multicert nie certyfikuje baterii (to domena TÜV, UL, SGS z akredytacją na IEC 62619). Nasza rola koncentruje się na:
- Koordynacji certyfikacji obudowy kontenerowej: dla zharmonizowanych norm (EN 13501-1 reakcja na ogień, EN 1090-1 konstrukcje stalowe) audyt ZKP w Systemie 2+ AVCP prowadzi partnerska jednostka notyfikowana ITC Zlín (NB 1023). Multicert organizuje proces u producenta (PL: Alnor, ZKS, Konstal-Serwis; zagranicznie: Envision, Nidec, SMA) i dodatkowo wydaje certyfikat dobrowolny dla rynku krajowego w programie własnym, poza zakresem akredytacji PCA AC 210.
- Certyfikacji Znaku B dla systemu zintegrowanego — wydajemy certyfikat dobrowolny po kompleksowej weryfikacji dokumentacji (wszystkie 5 ścieżek) i audycie instalacji referencyjnej. Znak B akceptowany przez zamawiających polskich (URE, operatorzy sieciowi, ubezpieczyciele lokalni).
- Programu Multicert BESS Certified (w opracowaniu, planowane wdrożenie 2026 Q3) — kompleksowy certyfikat systemu BESS obejmujący bezpieczeństwo baterii, elektryczne, funkcjonalne, pożarowe i budowlane w jednym dokumencie. Wstępne zainteresowanie od operatorów: PGE, Columbus Energy, CLEAN Energy Storage.
Konsekwencje dla trzech grup adresatów
Producent / integrator BESS
- Podjęcie decyzji wcześnie: dla jakich rynków produkujemy? Domyślnie UE wymaga pełnej ścieżki (Battery Regulation od 2027). USA — UL 9540/9540A. Kraje arabskie (Saudi Arabia NEOM) — standardy lokalne.
- Zakup komponentów certyfikowanych — moduły bateryjne tylko z IEC 62619, PCS z IEC 62477-1, BMS z IEC 61508. Oszczędza ~6 miesięcy procesu certyfikacji własnej.
- Dokumentacja systemowa — HAZOP, procedury konserwacji, plan awaryjny — opracowane wg wytycznych IEC 63056 (niewychowany, w projekcie).
Developer instalacji
- Uzgodnienie z PSP przed projektem — nie po! Wytyczne KG PSP 2024 wymagają konkretnych elementów w projekcie (odległości, system gaśniczy, dostęp dla straży pożarnej).
- Decyzja środowiskowa (DŚU) — wymagana dla BESS > 2 MW (szczególnie jeśli blisko obszaru Natura 2000, ujęć wody lub obszarów zalewowych).
- Ubezpieczenie — coraz trudniejsze do uzyskania. Ubezpieczyciele (Allianz, Generali, PZU) wymagają dokumentacji UL 9540A + protokołu testu pożarowego. Koszt polisy: ~1–2% wartości instalacji rocznie.
Operator sieci / inwestor
- Specyfikacja przetargowa powinna wymagać: (a) moduły bateryjne IEC 62619 z certyfikatem laboratorium 3rd-party, (b) protokół UL 9540A, (c) BMS z SIL 2, (d) KOT dla systemu zintegrowanego lub certyfikat dobrowolny (Multicert, PKO BP Certyfikacja, TÜV Polska).
- Audyt przed odbiorem — kompleksowy test funkcjonalny (charging/discharging cycles), test scenariuszy awaryjnych (symulacja thermal runaway), weryfikacja systemu gaśniczego.
Powiązany program autorski Multicert
Dla wyrobów opisanych w tej interpretacji — w Systemie 4 AVCP lub spoza zharmonizowanych norm europejskich (hEN) — uruchomiliśmy autorski program dobrowolnej certyfikacji Multicert Verified (MS-CPR 001:2026). Program prowadzony poza zakresem akredytacji PCA AC 210, jako program własny jednostki (klauzula ISO/IEC 17065:2012 §7.8), schemat Type 6 wg ISO/IEC 17067:2013.
Certyfikat nie zastępuje CE (jeśli wymagane) — jest uzupełnieniem, dokumentem niezależnej weryfikacji honorowanym przez zamawiających publicznych (GDDKiA, samorządy, inwestorzy publiczni), deweloperów i generalnych wykonawców. Producent otrzymuje graficzny znak Multicert Verified oraz numer certyfikatu, którego ważność potwierdzamy na żądanie strony zainteresowanej.
Pełne wytyczne MS-CPR 001:2026 + 3 załączniki (checklist audytora, wzory dokumentów, macierz wymagań): 👉 multicert.pl/dokumenty/program-certyfikacji-multicert-verified
Źródła i dalsze czytanie
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1542 z dnia 12 lipca 2023 r. w sprawie baterii i zużytych baterii (Battery Regulation). Dz.U. L 191, 28.7.2023.
- IEC 62619:2022 — Secondary cells and batteries containing alkaline or other non-acid electrolytes — Safety requirements for secondary lithium cells and batteries, for use in industrial applications.
- IEC 62933-5-2:2020 — Electrical energy storage (EES) systems — Part 5-2: Safety requirements for grid-integrated EES systems.
- UL 9540A:2019 — Test Method for Evaluating Thermal Runaway Fire Propagation in Battery Energy Storage Systems.
- NFPA 855:2023 — Standard for the Installation of Stationary Energy Storage Systems.
- Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej — Wytyczne do uzgadniania magazynów energii bateryjnej, 2024.
- BloombergNEF — Energy Storage Outlook 2024. Dostępne w: about.bnef.com.
- IEA — Batteries and Secure Energy Transitions, 2024.
Interpretacja opracowana przez Zespół Multicert na podstawie aktualnego stanu prawnego Polski i UE (kwiecień 2026 r.). Obszar BESS podlega intensywnym zmianom regulacyjnym. W szczególności Battery Regulation 2023/1542 wprowadza nowe wymogi od lutego 2027 r. (Digital Battery Passport). Aktualną wersję publikujemy na multicert.pl/interpretacje.